Meer dan passie: kunst als belegging

Kunst kan een grote persoonlijke, culturele en financiële waarde hebben.

Kunstwerken kunnen generaties lang worden verzameld, uit liefhebberij worden gekocht of worden aangeschaft in de verwachting dat ze op termijn rendement opleveren.

Maar om te bepalen wat een kunstwerk waard is en of het later weer verkocht kan worden, is andere expertise nodig dan bij de waardering van traditionele beleggingen.

In deze aflevering van de Wealth Insider podcast spreekt presentator Christian Lindvall met Nicholas Robin en Jeppe Curth, medeoprichters en managing partners van Nordic Art Partners. Ze bespreken hoe kunst kan worden beoordeeld, aangekocht en beheerd als onderdeel van een breder privévermogen.

Nicholas en Jeppe putten uit hun ervaring op de internationale kunstmarkt en als verzamelaars. Ze leggen uit hoe specialistische kennis en marktgegevens kunnen bijdragen aan een beter onderbouwde aanpak bij de aankoop van kunst.

Het gesprek biedt een inkijkje in de wisselwerking tussen passie en beleggen, de risico's die kopers over het hoofd kunnen zien en wat vermogensbeheerders en family offices moeten weten wanneer kunst een aanzienlijk deel van het vermogen van een cliënt uitmaakt.

‍

Een doordachte beleggingsaanpak bij de aankoop van kunst

Nicholas en Jeppe zijn ieder op hun eigen manier in de kunstwereld terechtgekomen.

Bij Nicholas begon het met zijn interesse in geschiedenis, literatuur en cultuur. Hij studeerde kunstgeschiedenis en bouwde vervolgens een carrière op bij galeries en op internationale kunstmarkten. Zo werkte hij jarenlang in New York.

Daar ontmoette hij verzamelaars die de aankoop van kunst net zo analytisch benaderden als hun andere beleggingen.

Ze wilden weten wat ze kochten, waarom een werk bijzonder was en hoe het zich verhield tot andere mogelijkheden.

Bij Jeppe ontstond de belangstelling juist door zijn eigen ervaringen als koper.

Toen hij een kunstwerk tegenkwam met een fors prijskaartje, ging hij op zoek naar informatie die de waarde ervan kon verklaren. Die informatie bleek nauwelijks toegankelijk. Dat wekte zijn interesse in de beschikbare marktgegevens en de transparantie van de kunstmarkt.

Hun verschillende ervaringen brachten hen uiteindelijk bij hetzelfde doel.

Met Nordic Art Partners wilden ze de aankoop van kunst gestructureerder aanpakken, door kennis van artistieke kwaliteit te combineren met een grondige analyse van de markt voor ieder kunstwerk.

‍

Waarom het doel van de aankoop belangrijk is

Voordat Nicholas en Jeppe een kunstwerk aanbevelen, willen ze eerst begrijpen wat de koper ermee wil bereiken.

Sommige cliënten willen een collectie opbouwen waarvan ze thuis kunnen genieten en die ze later aan hun kinderen kunnen doorgeven.

Anderen zijn vooral geïnteresseerd in financieel rendement. Voor veel cliënten spelen beide motieven een rol.

Die overwegingen bepalen mede welke kunstwerken geschikt zijn, hoe lang iemand ze wil behouden en welke verwachtingen realistisch zijn.

Een kunstwerk dat iemand vooral voor zijn plezier koopt, kan een waardevolle aankoop zijn, ook als de mogelijkheden om het later weer te verkopen beperkt zijn. Wie kunst als belegging koopt, moet juist goed kijken naar de markt en de mogelijkheden voor een toekomstige verkoop.

In de praktijk is het onderscheid tussen beide motieven niet altijd zo duidelijk als kopers aanvankelijk denken.

Nicholas herinnert zich een cliënt die aangaf dat alleen het financiële rendement telde. Het kunstwerk zou toch in opslag blijven. Maar toen Nicholas hem een geschikt werk liet zien, wees de cliënt het af omdat hij het niet mooi vond.

Zelfs bij een aankoop die vooral als belegging bedoeld is, spelen persoonlijke voorkeuren dus een rol.

Voor Nicholas en Jeppe is het daarom belangrijk om vanaf het begin duidelijk te krijgen wat de koper belangrijk vindt en welke afwegingen daarbij horen.

‍

Kunstexpertise combineren met marktgegevens

Bij het beoordelen van kunst komt meer kijken dan het herkennen van de naam van een kunstenaar of het waarderen van de kwaliteit van een schilderij.

Nordic Art Partners kijkt onder meer naar eerdere verkopen, liquiditeit, prijsontwikkelingen en het bredere netwerk dat de carrière van een kunstenaar ondersteunt.

Welke galeries een kunstenaar vertegenwoordigen, of diens werk erkenning krijgt van musea en hoeveel belangstelling er is onder verzamelaars, zegt veel over de positie van die kunstenaar op de markt.

Twee kunstenaars kunnen werk van vergelijkbare kwaliteit maken, maar toch heel verschillende commerciële vooruitzichten hebben. Dat kan komen door de instellingen en galeries die hen ondersteunen.

Inzicht in die factoren is een belangrijk onderdeel van het onderzoek voorafgaand aan een aankoop.

Voor Nicholas, die een traditionele achtergrond in de kunstgeschiedenis heeft, was de waarde van marktgegevens aanvankelijk niet vanzelfsprekend.

„Aanvankelijk was ik sceptisch over de rol die gegevens hierbij konden spelen.” – Nicholas Robin, medeoprichter en managing partner van Nordic Art Partners

Gaandeweg ontdekte hij hoe analyses de inzichten kunnen onderbouwen die hij in de loop der jaren had opgedaan door kunst te bestuderen en te beoordelen.

Door beide benaderingen te combineren, kan het team zowel het kunstwerk zelf als de onderliggende marktgegevens beoordelen.

Voor vermogensbeheerders en family offices die gewend zijn andere beleggingen op basis van gegevens te beoordelen, biedt deze analyse bovendien een vertrouwd uitgangspunt om een kunstaankoop te beoordelen.

‍

De juiste kunstenaar kiezen is pas het begin

Een goede reputatie betekent niet dat alle werken van een kunstenaar even gewild zijn.

Werken uit verschillende periodes, in uiteenlopende stijlen of uit bepaalde delen van het oeuvre kunnen sterk verschillen in kunsthistorisch belang en vraag op de markt.

Bij gevestigde kunstenaars met een lange carrière kunnen veilingresultaten en erkenning door musea en andere instellingen helpen om te bepalen welke werken langdurig in trek zijn gebleven.

Bij jongere kunstenaars is dat vaak lastiger in te schatten.

Zo kan iemand een werk kopen van een kunstenaar die later succesvol wordt, om vervolgens te ontdekken dat verzamelaars vooral belangstelling hebben voor werk uit een andere periode.

„Je hebt de juiste kunstenaar gekozen, maar de verkeerde werken.” – Jeppe Curth, medeoprichter en managing partner van Nordic Art Partners

Nicholas en Jeppe bespreken ook de risico's van snelle prijsstijgingen op de markt voor hedendaagse kunst.

Als een kunstenaar steeds bekender wordt, kan dat kansen bieden. Maar een plotselinge toename van de vraag betekent niet automatisch dat de waarde van diens werk op lange termijn behouden blijft.

Voor een weloverwogen aankoop is het daarom belangrijk om niet alleen het kunstwerk zelf te begrijpen, maar ook de plaats ervan binnen het oeuvre van de kunstenaar en hoe groot de vraag ernaar op de markt werkelijk is.

‍

Kunst kopen is makkelijker dan verkopen

Een van de belangrijkste onderwerpen in het gesprek is liquiditeit.

Een kunstwerk kan een gevestigde markt hebben en een betrouwbare waardering, zonder dat er direct een koper klaarstaat die bereid is die prijs te betalen.

Het kan tijd kosten om zo'n koper te vinden.

„Kopen is makkelijk. De moeilijkheid zit in het weer verkopen.” – Jeppe Curth, medeoprichter en managing partner van Nordic Art Partners

Wanneer een kunstwerk vooral als belegging wordt gekocht, kijken Nicholas en Jeppe daarom vanaf het begin naar de mogelijkheden om het later weer te verkopen.

Daarbij onderzoeken ze wie mogelijke kopers zijn, via welke kanalen het werk verkocht kan worden en hoe groot de markt ervoor is.

Een kunstwerk waar internationaal vraag naar is, kan een grotere groep potentiële kopers bereiken dan een werk dat vooral op een kleine lokale markt in trek is.

Toch blijft het onzeker wanneer een verkoop daadwerkelijk kan plaatsvinden.

Voor vermogensbeheerders heeft dat praktische gevolgen. Een geschatte waarde betekent niet dat het kunstwerk binnen een voorspelbare termijn ook daadwerkelijk dat bedrag kan opleveren.

Bij de beleggingsbeslissing moet daarom ook worden meegewogen of de eigenaar het kunstwerk kan aanhouden totdat zich een geschikte verkoopgelegenheid voordoet.

‍

Een kunstcollectie opbouwen op basis van risico en beleggingshorizon

Kun je de principes van portefeuilleopbouw ook toepassen op kunst?

Volgens Nicholas en Jeppe kan dat, zolang de collectie wordt samengesteld vanuit duidelijke doelstellingen.

Het beschikbare budget kan worden verdeeld over verschillende kunstenaars, prijsklassen en beleggingshorizons, waarbij iedere aankoop een eigen doel dient.

Sommige werken worden gekocht met het idee ze binnen enkele jaren weer te verkopen. Andere zijn juist bedoeld om langere tijd aan te houden.

Hoe die verdeling eruitziet, hangt af van de risicobereidheid, financiële verwachtingen en persoonlijke interesses van de koper.

Deze aanpak verschilt van het samenstellen van een collectie rond één specifiek artistiek thema.

Een collectie kan een grote culturele of kunsthistorische waarde hebben, zonder de verkoopmogelijkheden te bieden die iemand met een beleggingsdoel voor ogen nodig heeft.

Voor Nordic Art Partners draait het er daarom om te begrijpen wat voor iedere cliënt het zwaarst weegt en de aanbevelingen daarop af te stemmen.

‍

Wat vermogensbeheerders over het hoofd kunnen zien

Wanneer kunst deel uitmaakt van het vermogen van een cliënt, is de aankoopprijs slechts één aspect om rekening mee te houden.

Nicholas wijst op de praktische en administratieve verantwoordelijkheden die bij het bezit van kunst komen kijken.

Transport, opslag, gespecialiseerde verpakking en verzekering brengen allemaal extra kosten met zich mee.

Ook de herkomst, staat en echtheid van een kunstwerk verdienen zorgvuldige aandacht. Afhankelijk van de kunstenaar en het werk kunnen daarbij certificaten, stichtingen of de nalatenschap van de kunstenaar een rol spelen.

Deze zaken kunnen zowel het bezit van een kunstwerk als een toekomstige verkoop beïnvloeden.

Daarnaast is het onzeker wanneer een werk verkocht kan worden.

Een cliënt kan een waardevolle kunstcollectie bezitten, maar toch weinig mogelijkheden hebben om die op korte termijn te gelde te maken.

Voor financiële professionals die een volledig beeld willen krijgen van het vermogen van hun cliënten, is specialistische ondersteuning daarom waardevol.

Die samenwerking gaat verder dan het vinden van een geschikt kunstwerk. Een kunstspecialist kan ook helpen bij periodieke waarderingen, verzekeringskwesties en beslissingen over wanneer en hoe een werk het beste verkocht kan worden.

‍

Samenwerken met verzamelaars en hun adviseurs

De samenwerking met Nordic Art Partners begint doorgaans met een gesprek met de cliënt en diens vermogensbeheerder of family office.

Het team kijkt naar de bestaande kunstcollectie van de cliënt, diens ervaring, doelstellingen en de manier waarop de kunstwerken gebruikt zullen worden.

Sommige werken worden gekocht om op te slaan. Andere krijgen een plek thuis of op kantoor.

Het aankoopproces kan snel verlopen, maar het kan ook veel langer duren voordat het juiste eerste kunstwerk is gevonden.

„Soms duurt het een week, soms duurt het jaren voordat we het eerste werk vinden.” – Jeppe Curth, medeoprichter en managing partner van Nordic Art Partners

In de loop van de samenwerking kunnen ook galeriebezoeken, kunstbeurzen en andere gelegenheden om de kunstmarkt beter te leren kennen aan bod komen.

Bij sommige cliënten groeit een aanvankelijke financiële interesse uit tot een bredere persoonlijke belangstelling voor het verzamelen van kunst.

Ook de samenwerking met financiële adviseurs kan daarna worden voortgezet, bijvoorbeeld via periodieke rapportages, kennisoverdracht en ondersteuning bij de praktische aspecten van kunstbezit.

Zo ontstaat een langdurige relatie die aansluit bij de persoonlijke omstandigheden van de cliënt en de plaats die kunst inneemt binnen diens totale vermogen.

‍

Onderwerpen in deze aflevering

• Waarom Nordic Art Partners is opgericht
• De wisselwerking tussen verzamelen, passie en beleggen
• Hoe marktgegevens helpen bij het beoordelen van kunstwerken
• De invloed van galeries, musea en de vraag onder verzamelaars
• Waarom werken van dezelfde kunstenaar verschillende vooruitzichten kunnen hebben
• Liquiditeit, verkoopmogelijkheden en het belang van een exitstrategie
• Hoe de principes van portefeuilleopbouw kunnen worden toegepast op een kunstcollectie
• Kosten van kunstbezit, herkomst, staat en echtheid van kunstwerken
• Hoe gespecialiseerde kunstadviseurs samenwerken met vermogensbeheerders en family offices

‍

Bekijk de volledige aflevering

Bekijk het volledige gesprek met Nicholas Robin en Jeppe Curth en ontdek hoe kunst als belegging kan worden beoordeeld, waarom liquiditeit belangrijk is en hoe specialistische kennis helpt om een beter beeld te krijgen van de rol van kunst binnen het privévermogen.

‍

Over de gasten

Nicholas Robin en Jeppe Curth zijn medeoprichters en managing partners van Nordic Art Partners. Ze adviseren kunstverzamelaars en werken samen met family offices en financiële instellingen bij de aankoop en het beheer van kunstwerken.

Nicholas heeft tientallen jaren ervaring op de internationale kunstmarkt en heeft onder meer een galerie in New York geleid. Jeppe was profvoetballer en ondernemer en is zelf kunstverzamelaar. Die achtergrond heeft zijn belangstelling aangewakkerd om de kunstmarkt transparanter en toegankelijker te maken. Samen combineren ze kunstexpertise met marktanalyses om cliënten te helpen weloverwogen beslissingen te nemen over de aankoop en het bezit van kunstwerken.

‍

Over Wealth Insider

Wealth Insider is een podcast van Performativ over de strategieën, technologieën en mensen die de toekomst van vermogensbeheer vormgeven. In elke aflevering gaan we openhartig in gesprek met leidinggevenden uit de wereld van beleggingsbeheer, private banking, fintech en financiële regelgeving.